راهنمای جامع آبیاری خیار

آبیاری خیار یکی از مهم‌ترین عواملی است که در رشد و تولید محصول سالم و باکیفیت تأثیر دارد. نحوه آبیاری خیار باید به گونه‌ای باشد که آب به ریشه‌ها به اندازه کافی برسد و از هدررفت آن جلوگیری شود. انتخاب تکنیک آبیاری خیار و روش‌های آبیاری مناسب برای هر مرحله از رشد گیاه ضروری است. در صورتی که آبیاری به‌طور صحیح و طبق نیاز گیاه انجام نشود، می‌تواند موجب مشکلاتی همچون کاهش کیفیت میوه یا حتی آسیب به گیاه شود.

از جمله مهم‌ترین نکات در آبیاری خیار، توجه به میزان آب‌دهی در دوره‌های مختلف رشد از زمان کاشت تا برداشت محصول است. آشنایی با انواع روش‌های آبیاری محصولات کشاورزی نظیر خیار و تکنیک‌های موثر در آبیاری این گیاه به شما در عملکرد بهتر کمک خواهد کرد.

میزان نیاز آبی خیار

میزان آبیاری گیاه خیار بسته به نوع خاکی که در آن رشد می‌کند متغیر است. در خاک سبک و شنی که زودتر خشک شده و آب را از دست می‌دهد، آبیاری حدودا هر 5 روز یکبار انجام شده و در خاک‌های سنگین آبیاری هفته‌ای یکبار با 1 تا 1/5 اینچ آب انجام می‌شود. آبیاری باید به صورتی انجام شود که حداقل 7 سانت بالای خاک را خیس کند، طوری که آب به عمق منطقه ریشه گیاه نفوذ کند. بر اساس تحقیقات اخیر، بهترین عمق برای کشت بذر خیار 2/5 تا 3/5 سانتی‌متر است؛ لذا آبیاری عمیق برای رشد بوته‌های سالم حیاتی است. آشنایی با شیوه تعیین میزان آب آبیاری ازجمله الزامات اساسی پیش از اقدام به کاشت هر محصول است.

نکات مهم آبیاری خیار

یکی از راه‌های نگهداری رطوبت در خاک، استفاده از مالچ در اطراف گیاه است. پخش کردن مالچ در اطراف خیار می‌تواند از تلخ شدن خیار جلوگیری کند. یکی از روش‌های تشخیص زمان آبیاری خیار می‌تواند بررسی رطوبت خاک باشد. شما می‌توانید رطوبت خاک را با لمس دست بررسی کنید و هر زمان که زیر سطح خاک خشک بود آبیاری را انجام دهید. اگر خاک بیش از حد مرطوب شد، آبیاری را برای جلوگیری از بروز بیماری‌های گیاهی کاهش دهید. به یاد داشته باشید که آبیاری غرقابی خیار سبب جا به جایی بذرها خواهد شد. پس آبیاری را به مرور و به آرامی انجام دهید. در نتیجه بررسی میزان نیاز آبی گیاهان در هنگام آبیاری اهمیت بالایی دارد.

چه آبی برای آبیاری خیار مناسب است؟

یکی از نکات مهم در آبیاری گیاهان و محصولات نظیر خیار، کیفیت آب آبیاری است. از عوامل تاثیرگذار در آبیاری خیار، PH آب است. PH نهایی آب و مواد مغذی محلول در آن باید بین 5/5 تا 6 باشد. در صورتی که PH آب بالای 7 (قلیایی) باشد می‌توان جهت کاهش میزان قلیایی بودن از اسید نیتریک، اسید سولفوریک یا اسید فسفریک استفاده نمود. همچنین اگر آب به دلیل بالا بودن غلظت بی­‌کربنات قلیایی باشد باید قبل از افزودن کود آن را تعدیل کرده تا از رسوب کردن بی­‌کربنات در خاک جلوگیری شود.

توجه داشته باشید که خیار ریشه‌های بلند به همراه ریشه‌های منشعب در سطح خاک تولید می‌کند تا به جذب رطوبت گیاه در هوای خشک کمک کند. برنامه ریزی مناسب آبیاری خیار کمک می‌کند تا گیاه سیستم ریشه‌زایی خود را به خوبی توسعه دهد.

انواع روش‌های آبیاری خیار

امروزه روش‌های مختلفی برای آبیاری خیار وجود دارد اما در حال حاضر به دلیل کمبود منابع آبی، بررسی روش‌­های مختلف آبیاری گیاهان، بررسی مزایا و معایب آن­ها و انتخاب بروزترین، بهترین و به­ صرفه­‌ترین روش آبیاری، جهت تولید محصولی با کیفیت، با بهره­‌وری بالا اهمیت ویژه‌­ای یافته است

روش‌های آبیاری خیار به طور کلی به دو روش آبیاری سنتی و آبیاری نوین (تحت فشار) تقسیم می‌شوند. هریک از این روش‌ها خود شامل روش‌های متنوعی است که در زیر به اختصار به بررسی بهترین آنها برای آبیاری گیاه خیار خواهیم پرداخت.

آبیاری کرتی خیار

از قدیمی‌ترین روش­‌های آبیاری خیار، روش آبیاری کرتی است. این روش آبیاری که در آن آب به صورت غرقابی در سطح زمین جریان می‌یابد به عنوان کم هزینه­‌ترین و آسان‌ترین روش برای کشت خیار شناخته می‌شود. در روش آبیاری کرتی، زمین کشاورزی را به کرت‌های مشخص تقسیم کرده و برای جدا کردن آن­ها و مرزبندی تقسیم­‌بندی­‌ها، دیواره‌­های کوتاه از خاک درست می­‌کنند. در این روش آب در بین کرت‌ها حرکت کرده و از طریق دیواره‌ها به داخل خاک نفوذ و به ریشه گیاه می‌رسد. در آبیاری کرتی، کشاورز برای آبرسانی به بوته‌های خیار، آب را از نهرها و رودهای اطراف به سمت زمین کشاورزی خود هدایت کرده و زمانی که آب به اندازه کافی به بوته‌ها رسید، با بستن جلوی کرت عملیات آبرسانی به زمین کشاورزی را قطع می­‌کند.

با وجود اینکه آبیاری کرتی خیار کم هزینه‌ترین روش برای آبیاری محصول محسوب می‌شود، راندمان آبیاری در آن بسیار پایین بوده و هدر رفت آب بسیار زیاد است. از طرفی آب جاری در آبیاری کرتی، مواد غذایی موجود در خاک را شستشو داده و از دسترسی ریشه گیاه خارج می‌کند. همانطور که در بالا گفته شد این روش ممکن است سبب جا به جایی بذر روی کرت‌ها نیز شود. در نهایت با توجه به بحران کم آبی، در حال حاضر این روش هرگز توصیه نمی‌شود.

آبیاری قطره‌ای خیار

درحال حاضر بهترین روش برای آبیاری زمین­‌های کشاورزی و یا گلخانه خیار (که به منابع آبی زیادی نیاز دارد) استفاده از روش آبیاری قطره ­ای است. در این روش آب به صورت قطره‌­ای و پیوسته از طریق روزنه‌های نوار تیپ یا قطره چکان‌ها به ریشه گیاه رسانده می­‌شود. در نتیجه تأثیر زیادی در صرفه جویی در منابع آبی و بهره وری کشت گیاه خواهد داشت. تجهیزات در سیستم آبیاری قطره‌ای خیار از اهمیت بسیاری برخوردار هستند. آبیاری قطره‌ای به کاهش مصرف آب در کشاورزی کمک بسیاری خواهد کرد.

در صورت استفاده از نوار تیپ برای آبیاری قطره ای خیار، نوار تیپ در کنار بوته قرار گرفته و پس از باز شدن جریان آب، آب از روزنه‌ها در نزدیکی ریشه خارج می‌شود. همچنین برای آبیاری قطره‌ای خیار می‌توان از انواع قطره‌چکان‌ها نیز استفاده نمود که به صورت تنظیمی دستی یا خود تنظیم شونده (برای زمین‌های شیب دار) موجود هستند. با توجه به شرایط آب و هوایی، شرایط زمین کشاورزی و مرحله رشد گیاه نیاز است تا اطلاعات لازم برای انتخاب بهترین قطره چکان از میان انواع قطره چکان نظیر قطره چکان تنطیمی ، پرسی و PC در دسترس باشد. استفاده از قطره ­چکان مناسب در کاهش هزینه‌­ها و جلوگیری از خسارت‌­های ناشی از گرفتگی و مسدود شدن خروجی‌ها بسیار با اهمیت است.

آبیاری خیار گلخانه‌ای

برای آبیاری گلخانه خیار بهتر است از سیستم آبیاری قطره‌­ای استفاده شود. از بهترین تجهیزات آبیاری در آبیاری قطره‌­ای خیار، استفاده از نوارهای آبیاری یا نوار تیپ می‌باشد. در هنگام خرید نوار تیپ لازم است به نکات مهمی توجه کنید که بتوانید بیشترین بهره‌وری را از این تجهیزات قطره ای داشته باشید.

در گلخانه خیار می‌توان از قطره‌چکان‌ها نیز استفاده کرد. قطره‌چکان‌هایی با دبی 2 لیتر در ساعت و 1 قطره­ چکان به ازای هرگیاه برای خیار مناسب است. با این حال توصیه می‌شود با توجه به سطحی بودن و گسترده بودن سیستم ریشه‌ای گیاه خیار یک قطره چکان 4 لیتر در ساعت را در نظر بگیرید که معمولا منجر به افزایش حرکات جانبی آب آبیاری می‌شود. گزینه دیگر استفاده از 2 قطره چکان (هر کدام 2 لیتر در ساعت) به ازای هر گیاه است.

میزان آب لازم برای آبیاری گیاه خیار گلخانه­‌ای بسته به نیاز آبی، بافت خاک، مرحله رشد گیاه و زمان آبیاری متفاوت است. مثلا گیاه در فصل تابستان نسبت به فصل زمستان به میزان آبیاری بیشتری نیاز دارد. یا خاک­های سبک در زمان آبیاری، به آب کمتر و البته فاصله زمانی کمتری نیاز دارند. بهتر است در زمان آبیاری، زمین را برای مدت طولانی در حالت اشباع از آب نگه نداریم و حتما رطوبت 25 درصدی در فاصله دو آبیاری رعایت شود. یعنی برای رعایت تناوب آبیاری، زمانی اقدام به آبیاری نمایید که میزان رطوبت خاک به 25 درصد رسیده باشد.

شایان ذکر است که خیار در زمان گلدهی نیاز آبی بیشتری دارد در نتیجه لازم است تا فواصل و میزان آبیاری نسبت به سایر دوره های رشد تغییر کند. در برخی منابع ذکر شده که زمانی که گیاه جوان 4 برگ خود را کامل کرد، باید یک دوره تشنگی به گیاه داد. بر این اساس ریشه گیاه در شرایط کمبود آب به طور طبیعی برای یافتن آب به عمق­ بیشتری از خاک نفوذ کرده و این رشد ریشه باعث افزایش حجم و طول ریشه گیاه می‌­شود. خیار پس از طی دوره تشنگی و آبیاری پس از آن رشد سریعتری را خواهد داشت.

نیاز آبی گیاهان به صورت فصلی و حتی روزانه قابل تغییر است. گیاهانی که در فصول سرد مانند دی یا بهمن ماه کاشته می‌­شوند، به یکبار آبیاری در 5 تا 10 روز، در حدی که 15 تا 20 سانتیمتر از خاک مرطوب شود، نیاز دارند. یا گیاهانی که در خرداد ماه در حال رشد هستند، ممکن است به 5 تا 10 برابر آب بیشتر نیاز داشته باشند. جنس و بافت خاک یکی از عوامل مهم تغیین کننده برای میزان آبیاری گیاه در هر دور آبیاری است.

در خیارهای گلخانه‌ای برای داشتن محصولی با کیفیت، باتوجه به نوع خاک و رشد گیاه، تقریبا به 25 تا 50 میلی‌لیتر آب در هفته نیاز است. آبیاری نامنظم گیاه مخصوصا زمان گلدهی و رشد خیار می­‌تواند بر کیفیت میوه تأثیر منفی گذاشته و موجب افزایش خیارهای قوس دار شود.

بهترین زمان آبیاری خیار چه موقع است؟

باتوجه به مطالعاتی اخیر، گیاهان خیار هر هفته به حداقل 1 اینچ آب نیاز دارند. اگرچه همانطور که در بالا گفته شد، بسته به شرایط رشد ممکن است که گیاه به آب بیشتری نیاز داشته باشد. بذرهایی که در خاک شنی کاشته می­‌شوند و رشد می‌­کنند و خاک آنها فاقد رطوبت کافی است، به آبیاری مکرر نیاز دارند، همچنین مقدار حجم آب در هر آبیاری کمتر است. خیارهایی که بوته آن­ها به وسیله نخ روی داربست بسته می‌شوند؛ نیاز به آبیاری عمیق‌­تر و مکرر دارند، زیرا پوشش برگی در امتداد زمین برای سایه انداختن و جلوگیری از تبخیر رطوبت ندارند.

زمان مناسب آبیاری گیاهان به ویژه بهترین زمان برای آبیاری گیاه خیار، جهت کاهش اثر تبخیر آب و تعرق آن، در اوایل صبح توصیه می­شود. همچنین آبیاری صبح هنگام، باعث می­‌شود آبی که روی برگ­‌ها باقی می‌ماند در گرمای روز تبخیر شود. نکته بسیار مهم در زمان آبیاری حیار آن است که زمان آبیاری نباید با گرده‌­افشانی گل خیار تداخل داشته باشد و سطح خاک باید تا قبل از غروب آفتاب خشک شود.

دلیل تلخ شدن خیار چیست؟

یکی از رایج­‌ترین سوالاتی که کشاورزان با آن روبه رو هستند آن است که چرا خیار تلخ می‌شود؟ طبق اظهارات و نتایج بدست آمده، تلخی خیار زمانی اتفاق می­‌افتد که ترکیبی به نام کوکوربیتاسین در خیار در نتیجه نبود آب و رطوبت بسیار کم ایجاد می‌شود. اقداماتی نظیر آبیاری به میزان 1 تا 1/5 اینچ آب در هفته و پخش یک لایه مالچ به ضخامت 2 تا 6 سانتی‌متر، به جلوگیری از تلخ شدن خیار کمک می­‌کند.

توصیه­‌های کاربردی در آبیاری خیار

1- بذرها را به فاصله 20 تا 30 سانتیمتر از یکدیگر بکارید تا بوته فضای کافی برای باز شدن و رشد ریشه­‌ های خود داشته باشد.

2- به جای آبیاری‌­های سطحی مکرر، ابیاری­‌های عمیق هفتگی یا دوبار در هفته را انجام دهید.

3- اجازه ندهید خیارها در اثر آبیاری و گرمای زیاد، خیلی بزرگ شوند، وگرنه طعم تلخی خواهند داشت.

سوالات متداول درباره آبیاری خیار

در این بخش به چند سوال پر تکرار و رایج در زمینه برنامه آبیاری خیار پاسخ می‌دهیم.

1- بهترین روش آبیاری خیار چیست؟

آبیاری قطره ای به دلیل صرفه‌جویی در مصرف آب، کاهش بیماری‌های قارچی و افزایش عملکرد محصول، بهترین روش آبیاری خیار است.

2- چگونه خیار زمینی بکاریم؟

برای کاشت خیار، باید بذرهای این گیاه را در عمق 1/5 سانتی‌متری خاک و در فواصل مناسب بکارید. پس از جوانه‌زنی بذور، اقدام به هرس گیاهان ضعیف‌تر و نگهداری جوانه‌های قوی تر کنید. به این ترتیب پس از وارد شدن به فاز گلدهی، بذر خیار، به میوه می‌رسد.

3- چرا بوته خیار خشک میشه؟

وضعیت رطوبت را چک کنید. آبیاری بیش از حد و بی‌آبی زیاد، باعث خشکیدگی بوته خیار می‌شود.

4- چرا بوته خیار خیار نمیده؟

علت خیار ندادن بوته خیار ممکن است مربوط به تنش‌های رطوبتی و تغییرات دمایی باشد. همچنین عدم تعادل عناصر غذایی، کمبود کود مغذی و گرده‌افشانی ضعیف یا ناقص هم جز عواملی است که خیار ندادن بوته خیار موثر است.

5- فاصله کاشت خیار در آبیاری قطره ای چقدر است؟

در آبیاری قطره‌ای خیار، فاصله بین ردیف‌ها معمولاً ۱.۵ تا ۲ متر، فاصله بین بوته‌ها در هر ردیف معمولاً ۳۰ تا ۶۰ سانتی‌متر است.

لیست تجهیزات آبیاری قطره ای برای آبیاری خیار

گفتیم که بهترین روش برای آبیاری بوته خیار، روش آبیاری قطره ای است. اگر قصد کاشت این محصول را دارید و نیاز به تجهیزات آبیاری آن دارید به صفحه لیست قیمت آبیاری ویسپار مراجعه کرده و لیست تجهیزات مورد نیاز خود را ببینید.